Marie-Thérèse ter Haar is de oprichter van de in Arnhem gevestigde Rusland en Oost-Europa Academie. Met teleurstelling en verbijstering kijkt zij naar een oorlog die niet had hoeven plaatsvinden en het Oekraïense volk van haar zonen en een waardig leven berooft. Hierover gaat onderstaand artikel van Marie-Thérèse ter Haar.
Wat had kunnen zijn
Hoe herinner ik mij de 17e december 2021, nu twee jaar geleden, toen de Russische regering een laatste poging deed bij de NAVO en de VS om Oekraïne neutraal te houden.
Rusland diende toen een lijst met veiligheidseisen in bij de VS en hun bondgenoten. Het belangrijkste punt hiervan was neutraliteit voor Oekraïne en als gevolg daarvan geen NAVO lidmaatschap. Rusland vroeg voor de zoveelste keer om haar veiligheidswensen serieus te nemen. Iedere dag hoopte ik dat er een officiële reactie zou komen…. Dagen kwam er geen reactie, later volgde een paar bagatelliserende reacties maar eigenlijk kwam het er op neer dat Ruslands veiligheidswensen opnieuw werden genegeerd. Vanaf 2008 bij de Boekarest NAVO-top was dit Ruslands rode lijn om Oekraïne binnen de, steeds maar verder uitbreidende NAVO, op te nemen. De hautaine houding van de VS en het NAVO excuus was in 2021 dat de spanningen tussen Rusland en het Westen waren toegenomen en dat er een militaire invasie dreigde in Oekraïne.
Sergej Rjabkov, de Russische viceminister van Buitenlandse Zaken zei in december 2021 “De lijn die de Verenigde Staten en de NAVO de afgelopen jaren hebben gevolgd om de veiligheidssituatie op agressieve wijze te laten escaleren, is absoluut onaanvaardbaar en uiterst gevaarlijk. Washington en zijn NAVO bondgenoten moeten onmiddellijk een einde maken aan de reguliere vijandige acties tegen ons land, inclusief ongeplande oefeningen en manoeuvres van militaire schepen en vliegtuigen, en de militaire ontwikkeling van Oekraïens grondgebied stopzetten.” Hij stelde voor dat er gelijk in januari gesprekken konden worden gevoerd, met Genève als locatie. De dialoog zou gevoerd moeten worden op basis van begrip voor de nationale veiligheidsbelangen van elkaar, daarna konden Rusland en het Westen beginnen met het herstel van de betrekkingen.
Zo dachten de Russen nog in december 2021. Nog steeds was er bij veel hooggeplaatste Russen de hoop dat Amerikaanse en Europese beleidsmakers nu wel gesprekken zouden aangaan na jaren genegeerd te zijn wat betreft de NAVO uitbreidingen. Ik hoor het ze nog denken: “Met name de bestuurders van de Europese Unie, zouden toch nu wel de ernst van de zaak inzien?” Wat wilden de Russen toen nog geloven dat Rusland wel serieus genomen werd, sommigen bij het naïeve af. Maar dat Amerikaanse beleidsmakers in Washington, waaronder Victoria Nuland, Lindsey Graham, Joe Biden en vele andere oorlogshitsers hele andere plannen hadden met Rusland wilden tot enkele van deze hoopvolle Russen nog niet doordringen. In de loop van 2022 en 2023 zouden ze pas goed gaan beseffen dat de NAVO toch wel zou doordenderen en dat Rusland verzwakt moest worden, koste wat kost.
Vanaf 17 december gebeurde er weinig… Kerst en oud en nieuw werd bij ons gevierd alsof er niets aan de hand was. Weinig Europese (en Amerikaanse) burgers zullen hebben gedacht dat een grote oorlog op het Europese continent nog mogelijk zou zijn. In januari en half februari kwam er vanuit Europa en Amerika ook weinig actie, of het was in de trend van; Rusland heeft geen zeggenschap over het NAVO lidmaatschap voor Oekraïne. Jen Psaki de persvoorlichter van het Witte Huis zei: “We zullen de belangrijkste principes waarop de Europese veiligheid is gebouwd niet in gevaar brengen, inclusief dat alle landen het recht hebben om over hun eigen toekomst en buitenlands beleid te beslissen, vrij van inmenging van buitenaf”. Lukasz Jasina van het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken vervolgde: “Rusland is geen lid van de NAVO en beslist niet over zaken die verband houden met de NAVO”. De reactie, op het voorstel van de Russische regering, van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Anthony Blinken, was nog korter. “Er is geen verandering, er komt geen verandering”.
In Europa wilden we de ernst van de zaak niet zien. Met name dankzij de twintig jaar eenzijdige berichtgeving over Rusland en onze bevooroordeelde politici. Maar in Rusland was het dit keer wel ernst. Intussen begon het land een grote troepenmacht aan de Oekraïens-Russische grens op te bouwen. De Amerikanen gaven hier melding van, maar in plaats van diplomatie te bedrijven werd de NAVO oorlogstrom door de gevestigde media en politiek verder op gevoerd. Hoe vaak dacht ik aan de Cubacrisis, toen de Verenigde Staten de Sovjet-Unie hadden gedreigd om niet in Amerika’s achtertuin nucleaire raketten te plaatsen. De wereld was toen op het nippertje ontsnapt aan een nucleaire ramp, dankzij kundige leiders die hun verantwoordelijkheid namen. De Sovjetregering trok zich terug en de VS behield zijn invloedssfeer. Nu, met de herinnering aan twee jaar geleden in 2021 was het andersom, Rusland eiste geen NAVO raketten in zijn achtertuin maar Washington luisterde niet, Washington zou, via de NAVO, zijn plan doordrukken.
Honderdduizenden doden en getraumatiseerden is het gevolg van een oorlog die er niet had hoeven zijn. Het enige wat nodig was geweest, laat Oekraïne neutraal! Wat was er toch zo erg geweest aan een neutraal Oekraïne? De oude Gorbatsjov, die in 1990 de belofte had gekregen dat de NAVO nooit verder oostwaarts zou uitbreiden, leefde nog in 2021. Met het volle verstand heeft hij ook nog meegemaakt hoe in 2022 de boel escaleerde. Hij zal moedeloos hebben gedacht, dat als Amerika zich aan de belofte had gehouden, dan had deze oorlog nooit plaatsgevonden.
Het werd 24 februari 2022…en de rest is bekend. Ik sluit mij aan bij de woorden van Klaus von Dohnani, oud-burgemeester van Hamburg: “Dass Russland diesen Krieg begonnen hat, ist ein Verbrechen. Dass der Westen ihn nicht verhindert hat, eine Sunde. ”
Overgenomen van website Rusland en Oost-Europa Academie
