In veel Europese steden is het geweld op straat een groot probleem geworden. Dat daarbij vaak jongeren betrokken zijn afkomstig uit islamitische landen wordt stelselmatig verzwegen. Of daarmee de islam als religie ook altijd het motief is voor een geweldsdelict in de openbare ruimte, is lang niet altijd duidelijk. Maar dat uit deze groep jongeren met een migratie-achtergrond (of kersverse immigrant) een afkeer spreekt van de Westerse cultuur en gebruiken mag toch algemeen bekend worden verondersteld. We zullen een keer het vraagstuk van comptabiliteit van verschillende culturen en religies met de Westerse cultuur en gebruiken onder ogen moeten zien.
“Toen bondskanselier Friedrich Merz op de 16 juli zijn traditionele zomerpersconferentie gaf, vonden er diezelfde dag in Dresden, Ruhpolding, Iserlohn en Trier steekpartijen plaats door buitenlanders in de openbare ruimte. Dit moeten de gebruikelijke individuele gevallen zijn geweest, want alleen Merz haalde het avondjournaal van de “Tagesschau”, niet de gewelddaden (red.).
Zo opent de Berliner-Zeitung haar artikel over de aanslag afgelopen zomer van de 21-jarige in Berlijn woonachtige Abdul Ballout op de Christopher Street Parade in Berlijn.
De krant hekelt het voortdurende wegkijken van de gevestigde media, bang voor een generieke stigmatisering van een hele groep. Hoe begrijpelijk deze houding ook is, het probleem van religieus of groepsgeoriënteerd geweld in de openbare ruimte is nu zo groot, dat het negeren van het probleem impliceert dat er dagelijks nieuwe slachtoffers bij zullen komen.
De Berliner Zeitung (B-Z) noemt drie manieren om het probleem weg te relativeren.
Statistieken zijn een beproefde methode: media noemen bij de 29.243 geweldsdelicten met een mes 2025 niet de achtergrond van de dader. Dat zijn incidenten waarbij een mes betrokken is, maar in veel gevallen niet tot een steekgeval heeft geleid.
Toch is het Bundeskriminalambt iets opener dan de media. Zij schrijven: “Het aantal verdachten is ongeveer vier keer hoger bij niet-Duitse verdachten dan bij Duitse verdachten. In vergelijking met de leeftijd zijn de hoogste aantallen bij mannelijke jongeren te zien.”
Ook de hoogste baas van de Berlijnse politie Barbara Slowik steekt haar onvrede niet langer onder stoelen of banken. Tegenover de omroep RBB (Rundfunk Berlin-Brandenburg) zei zij al in 2024: “Ik denk wel dat er een grens is bereikt in termen van belastbaarheid.” Het lang verzwegen feit wordt nu door Slowik bevestigd: misdrijven worden overwegend door niet-Duitsers gepleegd. Haar kantoor is gevestigd in een zijvleugel van het in 2008 stilgelegde vliegveld Tempelhof. Dagelijks kijkt zij uit op op het vliegveld met het groeiende containerdorp voor opvang van immigranten.
Een andere manier die de B-Z noemt is de verontschuldiging: “De dader was psychisch verward, mogelijk getraumatiseerd door de oorlog in Afghanistan, Syrië, Libanon, de Gazastrook of in Libië, en is daarom krankzinnig.” En dat kan zeker zo zijn, uitgerekend oorlogen waaraan Westerse landen, Nederland niet in de laatste plaats, steun verleent. Toch is psychische verwardheid geen excuus als zich dat bij de meeste daders voordoet. Dan nog hebben wij een probleem dat een oorsprong kent.
Een derde manier van relativering is het beschouwen als teken van een tolerante, multiculturele, diverse samenleving. Maar is hier niet sprake van ‘cognitieve dissonantie’, of zoals de Duitsers dat zo treffend zeggen ‘Realitätsverweigerung’, het weigeren om de feiten onder ogen te zien?
De aanhoudende politieke blindheid voor de moeizame inpasbaarheid van groepen uit islamitische landen, zal de openbare ruimte onveiliger maken en de samenleving als een samenhangend stelsel van normen, waarden en gebruiken ondermijnen.
Dat er krachten zijn die chaos als instrument voor centralisatie van macht zien, is een factor die een publiek debat hindert door stigmatisering van critici en regelrechte censuur.
De opkomst van de rechtse anti-immigratiepartij AfD, in de peilingen nu de grootste partij, is voor een groot deel toe te schrijven aan het eeuwige verdringen en verzwijgen van het vraagstuk van immigratie.
De in artikel verlinkte videoreportage over geweld in het openbaar vervoer van de Duitse NDR uit 2025 is een goed voorbeeld van hoe een scala aan oorzaken van geweld worden behandeld. Als eerste persoon wordt een autochtone Duitse jongere aan het woord gelaten. Hij heeft nu eenmaal een kort lontje, maar het gaat na een beheersingstraining beter met hem. De veel geplaagde buschauffeur Martin Binias wordt daarbij gevolgd. Pesterijen, bespugen, verbaal of fysiek geweld.
Daarna volgen oorzaken als voetbalhooligans, gestreste mensen die van hun werk komen of zelfs niet goed opgeleid personeel van het openbaar vervoer zelf krijgt de schuld. Zij zouden onvoldoende weten hoe ze met mensen met een kort lontje om moeten gaan. Dat het geweld stijgt zou het gevolg zijn van het feit dat mensen nu sneller aangifte doen. Bij een gefilmde kaartjescontrole worden mensen met een allochtone achtergrond getoond die natuurlijk over geldige vervoersbewijzen beschikken.
Een opleidingsmedewerker van de politie vindt dat de media er te veel aandacht aan besteden. Een psycholoog, een geweldsexpert, een geweldspreventietrainer, een onderzoeker. Alles komt voorbij, maar over de meermaals bevestigde achtergronden van veel daders geen woord.
Eindconclusie van de reportage is dan ook dat de vaak belaagde buschauffeur ‘gewoon’ meer over zich heen moet laten komen, een beknopte gevechtstraining (weerbaarheidstraining genoemd) moet volgen, en de pesterijen, dreigementen of erger verder maar moet leren accepteren.
De chauffeur is inmiddels overgeplaatst van een grote stad naar een dorp waar hij alleen nog dagdiensten draait. Ook heeft hij nu een eigen Tiktok-kanaal. Nu wordt hij door jongeren om een handtekening gevraagd … Eind goed, al goed.
De vraag is wanneer het probleem in Duitsland van de dagelijks gemiddeld 80 geweldsincidenten met een mes een keer in alle openheid besproken kan worden. De meeste allochtonen zullen zeker deugen, te veel van hen helaas niet.
In een reactie van kanselier Merz op de aanslag op de Christopher Street Parade in Berlijn stond niet de mogelijke islamitische ideologische achtergrond centraal, maar “domme uitdrukkingen en slechte grappen”. Kortom, de uitlatingen van bepaalde burgers vormen het probleem. De oplossing laat zich raden: meer censuur en vervolging. En daar wordt hard aan gewerkt.

