Zijn opmerkingen Duitse energieminister keerpunt energiepolitiek?

De Duitse minister van energie Katharina Reiche (CDU) heeft met haar bijdrage in de Frankfurter Allgemeine veel stof doen opwaaien. “Het moet afgelopen zijn met het zelfbedrog” schreef ze, daarmee doelend op de gevoerde obsessieve ‘groene’ of ‘duurzame’ energiepolitiek.

“We maken een van de ernstigste energiecrises in de geschiedenis mee. Sinds het begin van de oorlog in Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz zijn de prijzen van olie, vloeibaar petroleumgas en diesel gestegen tot gevoelige hoogten. Dit legt een druk op de consumenten en bedrijven en kost ons economische groei die Duitsland zo hard nodig heeft.”

Duitsland heeft een totale energiebehoefte van 2.900 terrawattuur voor elektriciteit, verwarming, mobiliteit en industriële processen. Iets minder dan een zesde daarvan is bestemd voor elektriciteit, waarvan meer dan de helft afkomstig is uit hernieuwbare energiebronnen, zo stelt ze in haar bijdrage.

Volgens de minister heeft de Duitse politiek zich jarenlang aan mooie doelen vastgeklampt, zoals ‘80% hernieuwbare energie in 2030 of klimaatneutraal tegen 2045’ om het geweten te sussen. “Maar ondertussen exploderen de energieprijzen”, aldus de minister.

De zon en wind sturen geen rekening, stelt Reich, maar de infrastructuur en alles wat nodig is om van zon en wind energie te maken wel degelijk, wel €36 miljard per jaar wat neerkomt op €460 per inwoner, dus niet eens per huishouden.

Duitsland ervaart een duidelijke de-industrialisering, hoewel het land nog steeds een relatief hoog industrieel aandeel heeft vergeleken met andere westerse economieën. De trend is echter negatief, met een substantieel banenverlies en productiedalingen in 2022-2023. Alleen al in 2025 verloor Duitsland 170.000 banen, door de teruglopende vraag, hoge energieprijzen en verplaatsing bedrijven naar het buitenland.

De minister: “We betalen bijna drie miljard euro alleen om ervoor te zorgen dat windturbines en zonnesystemen gereguleerd worden, omdat de netten de elektriciteit niet kunnen opnemen. Er is geen andere industrie die gedurende meer dan 20 jaar gegarandeerde financiering ontvangt en zelfs compensatie int als het product niet nodig is.”

Dat kan zo niet langer. De duurzaamheidssector moet ook haar risico’s dragen als hun product niet doet wat het zegt te doen. Te lang zijn deze bedrijven uit de financiële wind gehouden, zo de minister.

De kosten blijven maar oplopen, zoals ook in Nederland de aanpassingen van de infrastructuur astronomische bedragen vergt. De Duitsers verwachten tot 2035 nog €90 miljard nodig te hebben om het hoofdnet aan te passen en alle toebehoren te bouwen om het net stabiel te houden. En dat terwijl het land 20 Gigawatt aan kernenergie heeft vernietigd, energie dat CO2-arm is.

Toch houdt de minister, vooralsnog, vast aan de doelstellingen: verduurzaming energie-opwekking, energie-onafhankelijkheid en geen Russisch aardgas. Alleen noemt ze geen magische streefdata meer zoals 2035. Minister Reich: “Klimaatbescherming zonder betaalbaarheid is politiek niet haalbaar. En klimaatbescherming zonder voorzieningszekerheid is strategisch blind.”

Ook in de bevolking neemt de weerstand toe. Niet alleen tegen de snel oplopende energierekening, maar ook de massale aantasting van het landschap. De kaalkap die nodig is om één windturbine te plaatsen is steeds meer omwonenden een doorn in het oog. Dat schrijft de Berliner Zeitung. Wie door vooral de noordelijke deelstaten rijdt, zoals Schleeswijk-Holstein of Mecklenburg-Voorpommern (kaart), ziet eindeloze met windturbines, verdeelstations en hoogspanningsmasten bezaaide velden en bossen.

Commentaar

Met haar, inmiddels fel bekritiseerde bijdrage in de krant, lijkt een omkeer in de Duitse energiepolitiek te zijn gekomen. De harde realiteit lijkt de wal te zijn die het schip keert.

Ze ziet dat het land nog lang gas en olie nodig heeft. Die moeten uit de VS, Canada, Angola en Mexico komen. Energie dat over de hele wereld versleept moet worden en ook nog uit politiek instabiele landen als Angola, Mexico en nu ook de Verenigde Staten. VS-president Trump heeft Europa onlangs nog gechanteerd met energieleveranties als het niet meedoet met de aanvalsoorlog tegen Iran, uitgerekend een van de belangrijkste energieleveranciers van de wereld.

Het mag in elk geval geen Russisch aardgas zijn en ontwikkeling van wat ‘duurzame energie’ wordt genoemd, moet volgens de minister wel doorgaan. Het nu zo naar voren geschoven argument dat wind en zon tot energie-onafhankelijkheid leidt, houdt echter geen stand. De dringend benodigde zeldzame grondstoffen voor deze vorm van energie-opwekking komt nog uit minder, politiek kwetsbare, landen dan olie en gas.

Misschien luidt de minister met haar eis dat de duurzaamheidsindustrie haar eigen risico’s gaat dragen, wel het langzame einde in van deze door miljardensubsidies overeind gehouden industrietak. Want nu al haken investeerders af nu ze zien dat ook windturbines en zonnepanelen niet het eeuwige leven hebben en iemand voor de opruimings- en vervangingskosten moet opdraaien.

Een zuiniger en schonere opwekking van energie blijft wenselijk, maar zonder de realiteit uit het oog te verliezen dat de huidige zon- en windenergie daar maar met mate aan voldoen.

De belofte van gratis wind- en zonne-energie, waarmee we jaren geleden in deze fuik werden gelokt, is faliekant niet waargemaakt. De stellingname van minister Reich kan wellicht een einde inluiden van de huidige mislukte energietransitie.